Pustynia Sahara

Sahara – strefa pustynna położona w północnej Afryce. Jest ona największą gorącą pustynią na Ziemi (ma 9 064 300 km²), rozciągająca się na długości 5700 km od Oceanu Atlantyckiego na zachodzie po Morze Czerwone na wschodzie; od północy ograniczona jest górami Atlas i wybrzeżem Morza Śródziemnego. Znajduje się na terytoriach 11 państw: Maroka, Algierii, Tunezji, Libii, Egiptu, Sahary Zachodniej, Mauretanii, Mali, Nigru, Czadu i Sudanu. Wg doniesień miesięcznika „Wiedza i Życie” IV/2008: Sahara rejteruje. Na podstawie zdjęć satelitarnych pierwszy ogłosił to w 2002 roku Chris Reij z Wolnego Uniwersytetu w Amsterdamie. Niektóre prognozy mówią nawet, że do północnej Afryki powrócą niedługo deszcze i znów, jak przed tysiącami lat, pokryje się ona sawanną, a wyschnięte studnie wypełnią się wodą. Może to być przykład pozytywnego efektu zmiany klimatu.

Al-Dżuf (El-Dżafur, fr. El-Djouf) – pustynia w północno-zachodniej Afryce, w obszarze Sahary. Położona jest na terytorium wschodniej Mauretanii.

Erg Szasz (Erg Szesz, arab. Irk asz-Szasz, fr. Erg Chech) – pustynia piaszczysta w Afryce, wchodząca w skład Sahary. Rozciąga się na obszarach północno-wschodniej Mauretanii (część regionów Adrar i Tiris Zammur), północnego Mali (część regionu Timbuktu) i zachodniej Algierii (część prowincji Adrar). Pustynia zajmuje obszar około 180 tys. km2. Wysokość bezwzględna waha się tu od 200 do 300 m n.p.m.

Wielki Erg Wschodni (fr. Grand Erg Oriental) – piaszczysta pustynia w północnej części Sahary, na terytorium Algierii i Tunezji.

Wielki Erg Zachodni (fr. Grand Erg Occidental) – piaszczysta pustynia w północnej części Sahary, na terytorium Algierii. Zajmuje powierzchnię ok. 70 tys. km². Zobacz też: Wielki Erg Wschodni.

Tadmait (fr. Tademaït) – płaskowyż, a zarazem pustynia żwirowa leżąca w Algierii, w obrębie Sahary.

Al-Hamada al-Hamra (ar. الحمادة الحمراء) – płaskowyż w północno-zachodniej Libii stanowiący część Sahary, leżący na południe od gór Dżabal Nafusa. Stanowi bezludną kamienistą pustynię o rozmiarach 440 na 300 km. Jej powierzchnię pokrywają zarówno małe kamienie, jak i potężne bloki skalne osiągające wysokość 825 m. Jego nazwa jest związana z charakterystycznym zabarwieniem materiału skalnego i brzmi „Czerwona Skalista Wyżyna”. Badania geologiczne potwierdziły występowanie tu fosfatów i ropy naftowej (odkryta w 1976 r). Najbardziej chyba jednak znany jest na świecie ten region z licznych znalezisk meteorytów. Występują one tutaj w ilości ok. 1 na 200 m². Od roku 1986, od kiedy rozpoczęto regularne poszukiwania meteorytów w tym regionie, znaleziono ich już prawie 500. Największe z nich osiągają masę kilku kilogramów i mają swoje nazwy od nazwy płaskowyżu, w skrócie HaH z odpowiednim numerem.

Ahaggar (Al-Hadżdżar, Dżibal al-Hukkar, Hoggar) – masyw górski w środkowej Saharze (południowa Algieria), stanowiący tarczę w północnej części platformy afrykańskiej. Zbudowany głównie z prekambryjskich łupków krystalicznych, zlepieńcow i gnejsów kilkakrotnie fałdowanych i wypiętrzanych. Składa się z licznych grup górskich o wyrównanych wierzchowinach, ponad którymi wznoszą się stożki wygasłych wulkanów. Masyw pocięty jest gęstą siecią suchych dolin (wadi). Najwyższy szczyt — Tahat 2918 m n.p.m. W rejonie koczownicza hodowla wielbłądów, owiec i kóz. Od 1987 roku część masywu objęta jest ochroną w ramach Parku Narodowego Ahaggar (fr. Parc national de l’Ahaggar) o powierzchni ok. 380 tys. ha. Na terenie parku odkryto liczne prehistoryczne malowidła naskalne.

Tibesti (Tibasti, Tibisti) – wulkaniczny masyw górski na Saharze. Jego przeważająca część znajduje się na północnym terytorium Czadu, pozostałość – na południu Libii. Najwyższym szczytem Tibesti jest Emi Koussi (3415 m n.p.m.). Góry Tibesti znane są z malowideł naskalnych datowanych od piątego do trzeciego tysiąclecia p.n.e., gejzerów oraz gorących źródeł.

Ténéré – pustynny region w obrębie południowo-centralnej Sahary. Jest to rozległa piaszczysta równina o powierzchni ok. 400 tys. km², ciągnąca się od północno-wschodniego Nigru do zachodniego Czadu. Pustynia ograniczona jest górami Aïr na zachodzie Ahaggar na północy, wyżyną Djado na północnym wschodzie, pasmem Tibesti na wschodzie i Kotliną Czadu na południu.

Pustynia Libijska – pustynia we wschodniej części Sahary, w Libii, Egipcie i Sudanie. Dla części położonej na terenie Egiptu używa się także wariantowej nazwy Pustynia Zachodnia. Jej powierzchnia wynosi ok. 2 mln km²; W większości piaszczysta (wydmy wys. do 300 m), częściowo żwirowa. Klimat zwrotnikowy skrajnie suchy. Dobowe wahania temperatury do 30°C. Roczna suma opadów poniżej 25 mm, tylko na północy ok. 100 mm. Eksploatacja bogatych złóż ropy naftowej. Większe oazy. m.in. występują na niej zjawiska przyrody: burze piaskowe, fatamorgany, „białe godziny”, burze podzwrotnikowe.

Pustynia Arabska (Pustynia Wschodnia) – pustynia w Afryce, stanowi północno-wschodnią część Sahary. Zajmuje obszar między Nilem a Morzem Czerwonym. Jej zachodnia część to głównie pustynia piaszczysto-żwirowa i gruzowa, a wschodnia – kamienista. Na Pustynie Arabskiej panuje skrajnie suchy klimat zwrotnikowy ze średnią roczną sumą opadów poniżej 10 mm. Sprawia to, że jej krajobraz stanowi przede wszystkim sieć suchych wadi porośniętych skąpą roślinnością kserofilną.